To tytuł projektu, który Fundacja im. Stanisława Karłowskiego realizowała od sierpnia 2013r. do września 2015r.; w ramach programu Grundtvig jako „Uczenie się przez całe życie”; we współpracy z partnerami z Czech, Danii, Niemiec i Wielkiej Brytanii. 

Edukacja w gospodarstwie ekologicznym?

Od ponad 15 lat gospodarstwa ekologiczne w wielu krajach w Europie otwierają swoje podwoje dla szerokiej publiczności. Do tych gospodarstw przyjeżdżają dzieci i młodzież, rodziny z dziećmi, studenci, seniorzy oraz osoby, które chcą bliżej poznać miejsce, gdzie produkuje się zdrową żywność. Gospodarstwa te, w zależności od swoich możliwości, oferują różnorodne spotkania tematycznie związane z rytmem życia wsi i rytmem przyrody połączone z działaniami praktycznymi, jak np.: warsztaty edukacyjne, podczas których można upiec chleb; ubić masło, poznać proces produkcji sera; nawiązać bezpośrednie relacje ze zwierzętami gospodarskimi; nauczyć się, jak poprowadzić przydomowy ogródek warzywny lub ziołowy, czy też poznać zasady zdrowego odżywiania.

Głównym celem naszego projektu było więc zebranie wiedzy o działalności edukacyjnej prowadzonej w krajach partnerów wspomnianego projektu; a w ramach tego wykazanie podobieństw lub różnic; a także identyfikacja doświadczeń edukacyjnych i struktur nauczania, które mogą być wykorzystane w innych państwach. Analizowaliśmy czynniki wspierające rozwój edukacji w gospodarstwach ekologicznych oraz czynniki blokujące tę cenną inicjatywę.

Analiza struktur i działań w poszczególnych państwach (produkt nr 1) wykazała, że wizyty w gospodarstwach ekologicznych wszędzie cieszą się dużym uznaniem. Jednak największa różnorodność tego typu  inicjatyw edukacyjnych występuje: w Danii, Niemczech i w Wielkiej Brytanii. W tych krajach istnieją też rozmaite formy wsparcia edukacji w gospodarstwach. Natomiast w Polsce i w Czechach należy pracować nad wzrostem świadomości znaczenia nauczania w gospodarstwach ekologicznych.

Podczas sześciu spotkań we wszystkich krajach partnerskich niniejszego projektu odwiedzaliśmy różnorodne gospodarstwa prowadzące edukację ekologiczną, a dzięki temu zebraliśmy bogaty materiał przykładów skutecznych i dobrych praktyk. Zestawienie tych przykładów (produkt nr 2) pokazuje, że w każdym z osobna kraju wśród partnerów projektu funkcjonują interesujące i oryginalne metody edukacyjne w gospodarstwach ekologicznych, które można z powodzeniem zastosować w innych państwach UE.

Doświadczenie związane z realizacją projektu również ukazało nam, że poziom wykształcenia osób prowadzących zajęcia edukacyjne w gospodarstwach ekologicznych jest dość zróżnicowany. Dlatego ważne jest doskonalenie zawodowe dla przewodników, czy też nauczycieli w gospodarstwach. Istotnym zatem problemem będzie wyznaczenie zasadniczych punktów w przyszłej ofercie szkoleniowej dla tego środowiska nauczycielskiego, z uwzględnieniem aspektów wiedzy pedagogicznej, rolniczej oraz ekonomiczno-ekologicznej.

Podczas spotkań mieliśmy możliwość porównania ofert szkoleniowych dla osób, które chciałyby zdobyć potrzebne kwalifikacje, by prowadzić działalność edukacyjną w gospodarstwie ekologicznym. Analiza pokazała nam jednoznacznie, iż takie kraje jak Niemcy czy Wielka Brytania mają długoletnią tradycję szkolenia rolników, rozbudowane struktury edukacji oraz bogatą ofertę szkoleniową. Udział w tego typu szkoleniach kończy się we wspomnianych krajach zdobyciem odpowiednich kwalifikacji potwierdzonych certyfikatem. Polska natomiast należy do krajów, które nie mają zorganizowanych struktur edukacyjnych i organizuje szkolenia dla rolników sporadycznie, np. w ramach prężnie działającej Zagrody Edukacyjnej – czyli organizacji zrzeszającej gospodarstwa edukacyjne.

Europejska koncepcja szkoleń w zakresie nauczania w gospodarstwach ekologicznych (produkt nr 3) wyraźnie ukazuje konieczność organizacji szkoleń rolników i edukatorów w poszczególnych państwach UE. Potrzebna jest również dobra oraz efektywna koncepcja programowa takich szkoleń.

Dokonaliśmy także analizy czynników wspierających lub hamujących zajęcia edukacyjne w gospodarstwach ekologicznych w krajach partnerów projektu (produkt nr 4). Oprócz problemów logistycznych i braku doświadczenia w prowadzeniu takiego rodzaju działalności (niedobór edukatorów), główną przeszkodę stanowi brak nakładów finansowych.

Fundacja im. Stanisława Karłowskiego prowadzi od kilku lat działalność edukacyjną w swoim gospodarstwie ekologicznym w Juchowie. Odbiorcami tej dość szerokiej oferty edukacyjno-warsztatowej są dzieci i młodzież, studenci, rodziny z dziećmi oraz seniorzy. Prezentacja projektu „Gospodarstwo ekologiczne miejscem edukacji” wzbudziła duże zainteresowanie zarówno wśród rolników, a także nauczycieli; co daje możliwość stworzenia sieci gospodarstw edukacyjnych w Województwie Zachodniopomorskim; jak też sieci placówek oświatowych, które są zainteresowane tą innowacyjną formą edukacji. W ramach ekologii ku przyszłości.

Danuta Sałagan

Juchowo, 21 września 2015.